Dzięki wszczepieniu rejestratora arytmii udało się wykryć przyczynę niewyjaśnionych nawracających omdleń u kobiety, która od lat cierpiała z tego powodu i bezskutecznie oczekiwała na właściwą diagnozę. Po implantacji nowoczesnego urządzenia monitorującego pracę serca okazało się, że kobieta mdlała z przyczyn kardiologicznych. Aby zapobiec groźnym dla życia zaburzeniom rytmu serca, lekarze wszczepili pacjentce stymulator.

Do Kliniki Kardiologii Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego PUM nr 2 w Szczecinie zgłosiła się pacjentka, która cierpiała z powodu nawracających omdleń. Utraty przytomności utrudniały jej normalne funkcjonowanie, a nawet groziły życiu. Kobieta już od pięciu lat poddawana była różnym badaniom diagnostycznym, które miały wykryć przyczynę utrat świadomości. Niestety, żadne z nich nie wyjaśniło przyczyny dolegliwości. Dlatego w marcu 2011 roku lekarze postanowili wszczepić pacjentce rejestrator arytmii, tzw. ILR (ang. Implantable Loop Recorder) – Reveal XT.[1]

Po blisko tygodniu od wszczepienia, urządzenie zarejestrowało pierwsze zaburzenia rytmu serca.
W następnych dniach i miesiącach ILR notowało zapisy kolejnych arytmii, nie powodowały one jednak nagłych omdleń pacjentki. Krytyczny moment nastąpił w grudniu 2011. Kobieta nagle poczuła, że jej serce pracuje bardzo niestabilnie, dlatego uruchomiła urządzenie służące do zapisywania danych
w pamięci rejestratora arytmii. Dane z urządzenia zostały zarejestrowane. Pacjentka najpierw czuła silne uderzenia serca, potem jego rytm zwolnił i kobieta zemdlała. Po chwili ocknęła się i wezwała pogotowie ratunkowe. Stwierdzono niegroźny uraz skóry głowy. Chorą przewieziono do Kliniki Kardiologii Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego PUM nr 2 w Szczecinie. Dzięki zapisowi rytmu serca wykonanemu przez rejestrator arytmii, lekarze uzyskali niezbędne dane pozwalające wykryć przyczynę nawracających niewyjaśnionych omdleń. Okazało się, że kobieta cierpi na istotne zwolnienia podstawowego rytmu serca z przerwami nawet do 5 sekund i wskazane jest wszczepienie stymulatora serca, który samoczynnie zareaguje, kiedy serce pacjentki zwolni lub pojawią się wspomniane przerwy.

Lekarze wszczepili pacjentce układ stymulujący Medtronic Ensura MRI SureScan. Stymulator ten,
w odróżnieniu od standardowych rozruszników serca, jest odporny na działanie pola magnetycznego wytwarzanego w trakcie rezonansu magnetycznego (MRI). Dlatego pacjenci, którzy mają to urządzenie, mogą być poddawani badaniom rezonansu magnetycznego wykorzystywanego
w diagnostyce wielu chorób. W przypadku standardowych stymulatorów serca nie zaleca się wykonywania badania MRI z uwagi na możliwość uszkodzenia urządzenia.

Ocenia się, że co roku 3,5 mln Europejczyków doświadcza omdleń, u 1/3 z nich przyczyna omdleń, mimo wielu badań diagnostycznych, pozostaje niewyjaśniona [2],[3]. Omdlenia mogą być spowodowane wieloma przyczynami. Utraty przytomności są symptomem a nie przyczyną i jeśli występują w powiązaniu z chorobami serca, mogą dwukrotnie zwiększyć ryzyko śmierci [4].

– W przypadku niewyjaśnionych omdleń złotym standardem diagnostyki zalecanym przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne jest wszczepienie rejestratora arytmii (ILR). Urządzenie przez okres kilku miesięcy dokładnie rejestruje pracę serca i pomaga w określeniu przyczyny omdleń – mówi prof. PUM Jarosław Kaźmierczak, kierownik Pracowni Elektrofizjologii w Klinice Kardiologii SPSK nr 2 w Szczecinie.

ILR to kilkucentymetrowe urządzenie elektroniczne wszczepiane podskórnie, które stale rejestruje kilkudziesięciominutowe okresy (pętle) EKG, jak w zapisie metodą Holtera. Czas monitorowania sięga nawet powyżej 14 miesięcy. Urządzenie wszczepia się w znieczuleniu miejscowym. Pacjent przebywa w szpitalu kilka godzin. Zastosowanie urządzenia pomaga w zapobieganiu nawrotom omdleń i ograniczeniu ryzyka obrażeń lub śmierci. Analiza danych klinicznych wskazuje, że każdy pacjent,
u którego występują niewyjaśnione omdlenia, po wszczepieniu rejestratora arytmii, unika trzech nawracających epizodów omdlenia. Po wykonaniu badań diagnostycznych, lekarz może określić przyczynę omdleń i dobrać odpowiednie leczenie.

Diagnostyka wykorzystywana w przypadku omdleń

1. Wywiad lekarski

Lekarz zapyta o objawy występujące chwilę przed oraz po omdleniu, o wykonywanych czynnościach przed utratą przytomności, liczbie i częstotliwości omdleń oraz o historii chorób w rodzinie związanych z problemami kardiologicznymi.

2. Rozpoznanie kardiologiczne

Osobom, które doświadczyły niewyjaśnionych omdleń, zaleca się wykonanie badania EKG. Osoby ze zidentyfikowaną chorobą serca lub zaburzeniami rytmu serca wymagają dalszych badań diagnostycznych np. monitorowania EKG metodą Holtera.

3. Dalsze specjalistyczne badania diagnostyczne – wszczepialny rejestrator arytmii (ILR)

W przypadku, kiedy przyczyna omdlenia nie może być szybko i jednoznacznie zdiagnozowana oraz nie można wykluczyć podłoża kardiologicznego, wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego rekomendują zastosowanie w diagnostyce ILR [5]. Urządzenie pomaga
w diagnozie, jeśli niewyjaśnione omdlenia są związane z arytmią.

4. Test pochyleniowy

Dla osób, u których nie ma oznak choroby serca lub arytmii w wywiadzie lub badaniu EKG, kolejnym etapem jest test pochyleniowy.

5. Rozpoznanie neurologiczne

U osób, u których w wyniku badań diagnostycznych wykluczono problemy kardiologiczne, zaleca się przeprowadzenie wywiadu pod kątem neurologicznym z wykorzystaniem badania EEG i obrazowania mózgu (TK – tomografii komputerowej i MRI – rezonansu magnetycznego), które mogą ujawnić nieprawidłowości fal elektrycznych oraz zaburzenia pracy mózgu.

Star PR

[1] Procedura nie jest refundowana, finansowanie jej odbywa się poprzez przyznanie indywidualnego finansowania z wojewódzkiego oddziału NFZ dla szpitala wykonującego wszczepienie urządzenia, urządzenie można też wszczepić odpłatnie w wybranych ośrodkach medycznych.
[2] Medtronic data on file
[3] Alshekhlee A et al. Incidence and Mortality Rates of Syncope in the United States. Am J Med
[4] Soteriades ES et al. Incidence and prognosis of syncope. N Engl J Med 2002;347:878-85
[5] The Task Force for the Diagnosis and Management of Syncope of the European Society of Cardiology (ESC), Developed in collaboration with European Heart Rhythm Association (EHRA), Heart Failure Association (HFA), and Heart Rhythm Society (HRS). Guidelines for the diagnosis and management of syncope (version 2009). Eur Heart J 2009. doi:10.1093/eurheartj/ehp298